محمدرضا جبارى
31
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )
اثبات وجود مقدّس ايشان ، و عدم تنافى طول غيبت با حياتشان مىباشد ، ولى از خلال بخشهايى از آن مىتوان نكاتى را درباره شرايط حاكم بر سازمان وكالت در دوره پيش از غيبت صغرا استنباط نمود . براى نمونه ، در باب 43 ( باب ذكر من شاهد القائم عليه السّلام و كلّمه و رآه ) ضمن نقل 26 روايت ، به موارد حسّاسى از عصر امام عسكرى عليه السّلام و اوايل عصر غيبت اشاره شده است كه از جمله مهمترين آنها حديث 16 اين باب است كه به معرفى وكلاى مناطق مختلف پرداخته كه توفيق رؤيت حضرت مهدى ( عج ) نصيبشان گشته است . 9434712 خ 0 16 خ همينطور حديث 26 اين باب كه طى آن به جريان آمدن گروهى از شيعيان قم به سامرّا پس از رحلت امام عسكرى عليه السّلام و ملاقاتشان با حضرت حجت عليه السّلام و احاله آنان از آن پس ، به بغداد نزد سفير اول ، اشاره شده است . 0534712 خ 0 17 خ از جمله امتيازات بارز اين كتاب ، اختصاص بخشى از آن به توقيعات است كه ضمن آن ، صدوق 52 توقيع از توقيعات حضرت حجّت ( عج ) را نقل كرده است . اهمّيت اين باب از آن جهت است كه از خلال امعان نظر در اين توقيعات مىتوان به نكاتى جالب دست يافت ؛ نكاتى در خصوص شناسايى وكلا ، كيفيت ارتباط آنان با ائمه عليهم السّلام ، نقش وكلا در رساندن نامهها و سؤالات و درخواستهاى كتبى شيعيان به ائمه عليهم السّلام و ايصال پاسخ آنها ، و همينطور نكاتى درباره مسائل درونى سازمان وكالت . كتاب الغيبة از جمله منابعى كه اطلاعات بسيار و گاه انحصارى درباره وكلا و سازمان وكالت و مسائل گوناگون آن را در خود ثبت و به ما منتقل كرده است « كتاب الغيبة » از « شيخ طوسى ، ابو جعفر محمد بن حسن » ( 385 - 460 ه ق ) است . هدف اصلى شيخ در اين كتاب ، پرداختن به مسأله غيبت صاحب الزمان عليه السّلام و اثبات وجود و امامت آن حضرت و بيان دليل غيبت آن بزرگوار است . با توجه به اينكه عصر شيخ طوسى نيز همچون عصر صدوق ، مشحون از شبهات پيرامون وجود حضرت مهدى عليه السّلام و امامت و علت غيبت ايشان بود ، شيخ نيز با همان انگيزهاى كه صدوق را به تأليف « كمال الدين و تمام النعمة » و شيخ مفيد را به تأليف « الفصول العشرة فى الغيبة » واداشت ، به تأليف كتاب الغيبة همت گماشت . مجموع اين كارها ، نشانگر وضعيت حاكم بر جامعه شيعه در سده اوّل پس از شروع غيبت كبرا است .